Con nước vừa ròng, anh Nguyễn Văn Tút (Bảy Tút, 47 tuổi),
ngụ xã Nhơn Mỹ rủ anh em trong xóm ra sông Hậu bủa lưới cá cơm. Mùa này, dòng
nước trong xanh biêng biếc, cá cơm xuất hiện nhiều, là thời điểm ngư dân khai
thác nhộn nhịp.
Người
dân đánh lưới cá cơm trên sông Hậu. Ảnh: THÀNH CHINH
Giữa nắng trưa hanh vàng, trên chiếc xuồng cui chất vun
mành lưới, từ dòng kênh anh Bảy Tút lái chiếc máy dầu xịt khói rẽ nước chạy thẳng
ra sông Hậu. Đến đoạn có bãi cồn bồi, Bảy Tút ra hiệu cho một người đàn ông nhảy
xuống nước giữ chặt cán lưới tại bờ. Sau đó, anh tiếp tục nổ máy kéo mành lưới
bao trọn một vùng nước, rồi tấp xuồng vào bãi bồi. Nghề đánh lưới cá cơm không
thể đơn độc một mình trên sông, phải có 5 người đi theo thì mới kéo nổi mành lưới
nặng trịch để bắt cá. Khi xuồng vừa cắm mỏ neo, những người đàn ông tay cầm tấm
lưới hì hục kéo lưới. Việc quan trọng nhất lúc này là đối với người đảm nhiệm
bóp mí chì phải nắm kỹ thuật, hai chân lúc nào cũng kẹp sát mí lưới, không để
đàn cá luồn lách thoát ra ngoài. Đến khi túi lưới được kéo lên, đàn cá cơm trắng
ngần bị tóm gọn nhảy xoi xói dưới nắng, nhìn mê mắt.
Hơn 30 năm gắn bó với nghề “hạ bạc”, Bảy Tút đã thuộc lòng
hơi thở của dòng sông. Nghề đánh lưới cá cơm trên sông Hậu được cha ông truyền
lại, do đó Bảy Tút nắm rất rành thời gian nào có cá nhiều. Chỉ tay xuống dòng
nước lững lờ trôi về nơi vô định, Bảy Tút bật mí, cá cơm có đặc tính lạ lắm, cứ
đi theo dòng nước tìm phù du để ăn. Loại cá này thường đi tầng mặt nước, vì vậy
con nước vừa ròng là thời điểm cá tập trung vào bờ nhiều. Tận dụng nguồn cá
phong phú, ngư dân mang lưới ra sông thu hoạch, bán kiếm thêm thu nhập. “Mành
lưới của tôi dài khoảng 100m, mỗi lần bủa bao cả khúc sông, thu hoạch từ 5 -
10kg cá cơm. Hiện nay, cá cơm bán lẻ tại chợ dao động từ 100.000 - 120.000 đồng/kg.
Mỗi buổi ra sông đánh lưới cá cơm, trừ chi phí tôi thu nhập khoảng 500.000 đồng”,
Bảy Tút nói.
Vào những ngày cuối tuần, nhóm Bảy Tút rủ nhau ra sông bủa
lưới kéo cá cơm. Một mớ anh bán kiếm thêm thu nhập, còn một mớ chừa lại đãi
khách. “Loại cá này nhỏ, ít xương, dễ ăn, được nhiều người ưa chuộng. Cá cơm
ngon nhất là món kho lạt, nhúng lẩu hoặc chiên bột ăn kèm với rau sống đều
ngon”, Bảy Tút giới thiệu. Quanh năm, dòng sông Hậu che chở biết bao phận đời
lam lũ mưu sinh theo con nước lớn ròng. Mùa nào cũng có những loài cá khác nhau
sinh sản trên sông. Bao đời nay, người dân sống ven sông đã thích nghi và am hiểu
đặc tính của dòng sông Hậu. Bảy Tút nói rằng, anh là đời thứ 3 biết khai thác
cá cơm. Loài cá này xuất hiện từ tháng 11 năm trước đến tháng 5 âm lịch năm
sau.
Ngoài kéo lưới vây bắt cá cơm, ngư dân còn sử dụng loại lưới
thưa để giăng. Thời điểm này, nhiều ngư dân bơi chiếc xuồng chở lưới ra sông
giăng bắt cá cơm loại bằng đầu đũa. Ông Trần Văn Hạnh (65 tuổi), ngụ xã Bình Mỹ,
nhà ở xóm cồn Bình Thủy ven sông Hậu thạo nghề giăng lưới cá cơm. Từ nhà ông Hạnh
nhìn sang bờ bên kia là điểm cuối con sông Vàm Nao. Hằng ngày, ông Hạnh sống
cùng sông nước để khai thác cá. Ông cho biết, mùa này giăng lưới cá cơm mỗi
ngày dính từ 10 - 20kg. Cá cơm làm sạch ướp đá được tiểu thương thu mua giá
80.000 đồng/kg, ngày nào trúng mánh, ông Hạnh kiếm được tiền triệu.
Tính đến nay, ông Hạnh mưu sinh trên đoạn sông Hậu và sông
Vàm Nao hơn 40 năm. Nhờ khúc sông này mà gia đình ông có cuộc sống tương đối
nhàn hạ từ nghề giăng lưới bắt cá. Ông Hạnh bày tỏ, đoạn sông này tôm cá nhiều
lắm! Mùa lũ thì ông giăng lưới bắt cá lớn. Mùa này ông giăng lưới thu hoạch cá
cơm. “Mùa nào cũng có cá, sống bằng nghề “bà cậu”, quen rồi. Nhờ dòng sông này
mà tôi có đồng ra đồng vô, nuôi con khôn lớn. Hiện nay, tại khu vực sông Hậu và
sông Vàm nao mỗi ngày có hơn 20 chiếc xuồng thả lưới bắt cá cơm bán cho tiểu
thương chở lên TP. Hồ Chí Minh”, ông Hạnh bộc bạch.
Xuôi dòng sông Hậu, chúng tôi đến cù lao Ông Hổ, xã Mỹ Hòa
Hưng. Từ lâu khu vực cồn bãi ở đây có nhiều cá cơm. Do đó, đến xế trưa đợi con
nước ròng, người dân í ới gọi nhau ra sông đánh lưới cá cơm, khung cảnh vui nhộn.
Thỉnh thoảng họ hỏi thăm nhau hôm nay đánh bắt dính cá nhiều hay ít để chia sẻ
niềm vui, nỗi buồn của nghề “hạ bạc”. Nhiều năm kinh nghiệm đánh lưới cá cơm,
ông Trương Văn Tùng ở cồn Phó Ba, xã Mỹ Hòa Hưng cho biết, con nước lớn ròng
thay đổi liên tục theo các tháng. Nhiều khi phải dậy sớm từ lúc gà gáy, tranh
thủ ra sông kịp khai thác cá cơm cân cho bạn hàng bán tại các chợ vào buổi
sáng. Ngày nào đánh lưới trễ quá phải đem cá bán lẻ khắp đầu trên xóm dưới.
Mặt trời qua khỏi đầu người, ngoài sông sâu, nhiều chiếc
xuồng cui rẽ nước xào xạc chở cá về bán tại chợ. Cá cơm tươi rói được mang lên
bờ, người dân bu đông mua về chế biến cho buổi cơm chiều ấm áp.
Theo AGO